Issittumi misissuivimmi inuuinnarnissamut ilitsersuutit
Nannunik siumuineq, iltikilliorneq kiserliornerlu Kalaallit Nunaanni misissuivimmi avinngarusimasumiittumi sulinissamut akuersisimatilluni misigisassaasartut ilagaat.
Allaaserinnittoq Rasmus Balle Hansen
Sam Dugan, Summit Stationimi U.S. National Science Foundationimit ingerlataasumi nakorsaavoq. Ilisimatusartunik sulisunillu pissutsinut misissuivimmi atukkaminnut naleqqussarnissamut ikiuisarneq ajutoortoqarsimatillugulu ikiuineq ulluinnaraa. Ajorluinnartumik pisoqassappat inuit napparsimmavimmut timmisartuunneqartinnagit ullut pingasut angullugit inuuinnartissinnaasariaqarpai.
“Ornitassat qaninnerpaat tamarmik 400 kilometerinit ungasinnerupput. Sumulluunniit saakkaluaraanni qattuneqanngilluinnarpoq. Inuilaajuvoq.”
– Sam Dugan
Iltikilliortarneq: Sussaanngilaq
Kangerlussuarmiit Summit Stationimut nalunaaquttap-akunnerini marlunni timmisartortilluni immamit 3.200 meterisut qatsitsigisumut qaffakkiartortoqartarpoq. Taamaattumik inuit ilarpassui sermersuarmut niugaangamik iluaalliortarput.
“Iltikilliorluni sussaaneq ajorpoq. Iltikilliorneq malunniuttarpoq merianngunikkut, anernilunnikkut niaqorlunnikkullu. Ulluni marlunni pingasuniluunniit taamatut iluaalliortoqarsinnaasarpoq,” Sam Dugan oqaluttuarpoq.
Sam Duganimut saaffiginnissutigineqartut iltikilliornermut tunnganerusarput. Aammali quaalluni, pulamilluni orlulluniluunniit ajutoornerit saaffiginnissutigineqartarput.
Illu nakorsiartarfittalik.
Assiliisoq: Rasmus Balle Hansen
Ulapippallaartumik nakorsaqarumasoqarnavianngilaq
60-inik issikkaangat ersittuerulluinnarlunilu persileraangat quaannerit, pulaminnerit orlunerillu pinngitsoortikkuminaassinnaasarput. Taamaattumik Sam Duganip nakorsiartarfeeraataani inikitsumi avatinut napinikunut assigiinngitsunut assigiinngitsunik atortoqarlunilu nakorsaatissaqarpoq.
Aammali Sam Dugan anigaanni mianersorluartarnissaq pillugu eqqaasitsisaqattaartarpoq.
”Ajoqusertoqarnissaanik pinaveersaartitsiniarsarivugut. Kikkut tamaasa mianersortarnissaannik eqqaasittarpavut. Tamatuma saniatigut sapaatip-akunneranut ataasiarluta upalungaarsimanermik suliallit sungiusartittarpavut, ajutoortoqartillugu qanoq uannik ikiuisinnaanerannik ilinniartillugit,” Sam Dugan oqaluttuarpoq erseqqissaallunilu ulapippallaartumik nakorsaqarumasoqarnavianngitsoq.
“Ajutuuissortoqartillugu ulluni marlunni pingasuniluunniit inuuinnartinniarsarisarpakka napparsimmavimmut aallarunneqarsinnaanngornissaasa tungaanut.”
– Sam Dugan
Sermersuaq.
Assiliisoq: Rasmus Balle Hansen
Takornartanik 40-nik sermersuarmeeqateqarneq
Summit Station ulikkaaraangat inuit 40-t missaanniissinnaasarput – ilaat sivikitsumik ilaallu sivisunerusumik misissuivimmiittarlutik. Inukiffiup nalaani misissuivimmiittut tallimaannaasinnaasarput.
Imminut ilisarisimaqatigiinnani taama amerlatigaluni – imaluunniit taama ikitsigaluni – inooqatigiinnissaq imaannaanngissinnaasarpoq, ingammik naapinnaveersaarnissamut periarfissaqarluanngikkaangat.
Sam Dugan naapertorlugu kikkut tamarmik sapinngisaminnik narrujuummisitsinaveersaartarput – tamanna ajornakusoorsinnaasaraluartoq.
”Allaanngilaq takornartat 40-t tigusaaqqaqatigalugit. Kikkut tamarmik sapinngisannguaminnik iliortarput. Imaannaanngilarli. Ilaat ikinngummik pisariaqartitsisarput, allat nammineertitassaasarput,” oqaluttuarpoq.
Summit Stationimi nuannisarumagaanni Sam Duganip innersuussutigaa iluaqutaasunik ileqquliussaqarnissaq, timersortarnissaq seqinnertillugulu aneerluartarnissaq.
Pappiaqqat tarnikkut peqqissutsimut tunngasut misissuivimmi nivinngarneqarsimasut ilaat.
Assiliisoq: Rasmus Balle Hansen
Inuuinnarumalluni malitassat tallimat
Sam Dugan Summit Stationimut tikeqqammersunut tallimanik pitsannik siunnersuutissaqarpoq. Video quppernermi matumani qullertut inissisimasoq isiginnaarukku tikitsinnani suut piareersassallugit pingaaruteqarnersut, misissuivimmi isumannaatsumik qanoq angalaartoqartartoq suullu iliuuserissanngilluinnaritit paasissavat.