Ilisimatusartut innuttaasullu Sarfannguit eqqaanni umiiarnikoqarsinnaaneranut alapernaapput
1952-imi nassaarineqartoq isumassarsiffigalugu ilisimatusartut nunaqarfiup kujataatungaani umiiarfiusimasinnaasoq misissuivigilerpaat innuttaasut qanimut oqaloqatigisarnerisigut.
Allaaserinnittoq Tôrtia Reimer-Johansen
Illersartoq ukiunik hundredenik arlalinnik pisoqaassusilik 1952-imi Dronning Ingridip kunngillu Kalaallit Nunaannut tikeraarneranni dronningimut tunniunneqartoq pissutigalugu ilisimatusartut vikingit Norgemiut umiarsuaata umiiarfigisimasinnaasaanik ujaasilerput.
Illersartoq ullumikkut Nationalmuseumimiittoq Sisimiut eqqaanni Sarfannguanut qanittumi Qeqertami Ikertuumiittumi nassaarineqarpoq, sallilikkat issusuut aarrullu tuugaavisa akornanniittoq.
Ukiut 73-it qaangiummata: Ilisimatusartut tikipput
Ukiut 73-it tamatuma kingorna ilisimatusartut David Gregory aamma Andreas Kallmeyer Bloch Sarfannguani atuarfianniipput Qeqertamut isikkiveqarlutik. Misissukkaminnik Iterlassuatsiaanilu umiiarfiusimasinnaasumik missuinissartik pillugu pilersaarutiminnik saqqummiussiniarlutik tamaaniipput.
Ilisimatusartut arlallit nunanit tamalaaneersut sapaammi novembarip 9-anni silagisseruttoraa Sarfanngualiarrapput. Taamaattumik tamaanimiut aalisariarlutillu piniariakaasimammata innuttaasut inersimasut sisamaannaat meerarpaaluillu alapernaatsut innuttaasunik ataatsimiisitsisoqarnerani najuupput. Taamaakkaluartorli Gregoryp Blochillu suliniutaat soqutigineqarpoq illersartup nassaarineqartup ingammik oqaluttuarisaanermut tunngasortai pissutaallutik.
“Norgemiut umiarsuarisimasinnaasaat illersartorlu Qeqertami nassaaq”
– Hans Christian Berthelsen
”Vikingit Norgemiut umiarsuarisimasinnaasaat Sarfannguit avatinnguanniittoq pillugu misissuinissaq pillugu pilersaarutivut saqqummiuppavut. Innuttaasunik oqaloqateqarnissarput, oqaluttuassaannik tusarnaarnissarput ilisimatusarnitsinnilu innuttaasunik maannamiit qanoq peqataatitsisinnaanitsinnik paasiniaanissarput pingaartissimaqaarput,” David Gregory oqaluttuarpoq.
Nassaarineqarnera ilaqutariinnit eqqaamaneqarpoq
Ataatsimiinnermi najuuttut ilagaat Lydia Kajussen. Taassuma ilisarisimasaraa illersartumik nassaartoq: Mathias Olsen, uimi Karl Timas Kajussenip ningaava. Karl Timas Kajussen ataatsimiigiarsinnaasimanngimmat kingusinnerusukkut Arctic Hubimit oqaloqatigineqarpoq.
”Mathias Olsen atsama uigaa. Illersartoq Qeqertami nassaaraat. Qallunaatsiaat illersartuisut isikkoqarpoq. Angallammit millugunneqarsimagunarpoq qeqertamilu qimanneqarsimalluni. Aamma Qeqertami ujaraqarpoq qarmatut ilioqqarneqarsimasunik. Taakku qallunaatsianeersuusimasinnaapput,” Karl Timas Kajussen oqaluttuarpoq.
Taanna isumaqarpoq ilisimatusartut misissuinissaat soqutiginartorujussuusoq, neriupporlu norskit umiarsuaat tamaani umiiarsimasinnaasoq nanissagaat.
“Oqaloqatigiittarnivut soqutiginaqaat ilisimatusarnitsinnullu pingaaruteqarlutik”
– David Gregory
David Gregoryp innuttaasunik naapisimaagaqarnertik oqaluttuassaqarnerallu nuannaarutigaa.
”Nunaqarfimmi maani qanoq ilisimasaqartoqartiginera tupaallaatigaara. Umiiarfiusimasoq misissuivigisarput pillugu oqaluttuassaqaannarnatik aammali Qeqertami nassaat pillugit oqaluttuassaqarput. Oqaloqatigiittarnivut soqutiginaqaat ilisimatusarnitsinnullu pingaaruteqarlutik,” oqarpoq.
Inuusuttut tusarnaarput
Ataatsimeeqataasuni nukarlersaasoq tassaavoq Hans Christian Berthelsen, nerisassanut atatillugu ikiortissarsiarineqarsimasoq.
”Nerisassanik pajuguteqaannartussaagaluarlunga soqutiginarsimmat isersimaannarpunga tusarnaarlungalu. Norgemiut umiarsuarisimasinnaasaat illersartorlu Qeqertami nassaaq. Soqutiginaqaat, ingammik nassaartoq maanimiunik ilaqutaqarmat,” oqaluttuarpoq.
David John Gregoryp aamma Andreas Kallmeyer Blochip Dorthe Katrine Olsen, Sisimiut Katersugaasivianni pisortaq Michael Nielsenilu Nunatta Katersugaasivianeersoq suliniut pillugu ataatsimeeqatigaat.
”Uagut suliassariinnarparput ilissi Kalaallit Nunaanni kulturikkut kingornussassi oqaluttuassartaannik ingerlatitseqqiinissarput. Suleqatigiinnerup Kalaallit Nunaanni tamarmi ingerlateqqinnissaanut qilanaarpugut,” David John Gregory naggasiivoq.