Piffimmi nukiit atorlugit illersornissaq: Kalaallit Nunaata suut Canadamit Islandimillu ilikkarsinnaavai?
March 23, 2026
|
Written by Christine Hyldal
Written by Christine Hyldal
Issittumi piffinni allani nunaqavissut nunallu inoqqaavi qanoq illersornissakkut upalungaarsimanermilu suliassanut akuutinneqartarnerat, ilisimatusartut marluk misissorpaat.
Inuinnaat Kalaallit Nunaanni illersornissakkut upalungaarsimanermilu suliassani pingaarutilimmik inissisimasinnaappat?
Tamanna maanna politikikkut oqallinnermi sammineqartupilussuuvoq, oqallinnermullu ilapittuutitut ilisimatusartut marluk Islandimut Canadamullu qiviarlutik tamatumannga misissuipput. Taakku tassaapput Signe Lindbjerg, Syddansk Universitetimi ph.d-ngorniaq kiisalu Jeppe Strandsbjerg, Ilisimatusarfimmik suleqatigiissuteqarluni Forsvarsakademiimi atorfeqartoq.
Taakku nalunaarusiaat kaammattuinerunngilaq. Tamanna politikerit aalajangigassaraat, taakku oqarput. Taamaattoq:
”Canada Islandilu annertuutigut nunaqavissunik akuutitsinermik iluaquteqartoq oqarsinnaavugut”, Signe Lindbjerg taakku marluk februaarimi silap qiianarnerata nalaani Ilisimatusarfimmi tamanut ammasumik oqalugiareerlutik oqarpoq.
Signe Lindbjerg aamma Jeppe Strandsbjerg Ilisimatusarfimmi. Asseq: Christine Hyldal
Pinngortitamik ilisimaarinninneq nukerujussuuvoq
Islandimi ICE-SAR-eqarput, tassanilu inuinnaat nunami piffinni assigiinngitsuni ujaasinernik annaassiniarnernillu ingerlatsinermik suliaqartarput. Tamanna Islandimi sakkutuut suliassarinngilaat – akerlianilli Naalagaaffeqatigiinni taamaappoq.
Kimmut nunami sanilerisatsinni Canadian Rangerseqarput, taakkulu Canadian Armed Forcesip ilagai. Rangersit annertuumik pinngortitamik ilisimasaqarnerat nukissuarivaat. Allatut oqaatigalugu nunarujussuarmi piffimmi innuttakitsuni, illoqarfissuit avataanni taakku illersornissaqarfimmut isiullutillu siutaapput – kitaani Yukonimit kangiani Nunavumut. Nalunaarusiaq malillugu Canadian Rangers Kalaallit Nunaannut annertusiartortumik aallaavigineqarpoq.
”Canadian Rangersit qissiminnissaat soqutiginartuusoraara, tamannami qanoq nunap inoqqaavisa sakkutuunut attuumassuteqarnerannik takussutissiivoq. Kalaallit Nunaanni illersornissaqarfimmut peqataasarneq ileqqorineqanngilaq, sivisuumillu sammisap soqutiginaateqarnera eqqarsaatigisimavara. Signe isumassarsisuuvoq, eqqarsarpungalu: Tamanna peqataaffigerusuppara”, Jeppe Strandsbjerg oqarpoq.
Rangerit Canadarmiut Inukjuami Hudson Bay eqqaani Nunavimmi nakkutilliisut.
Asseq: MCpl Matthew Tower, Canadian Forces Combat Camera, Canadian Armed Forces Photo
Ilisimatusarnerup tuniliaqutaa
Nalunaarusiaq ”Nunaqavissunik nunallu inoqqaavinik Issittumi illersornissakkut upalungaarsimanermilu suliassanik akuutitsineq“ Canadian Rangersinik Islandimilu ICE-SAR-imik sanillersuussivoq.
ICE-SAR-p ujarlernerit, annaassiniarnerit ajutoornissanillu pinaveersaartitsineq pingaarnertut suliassarai. Taanna peqatigiiffitsigoortumik nammineq piumassuseq malillugu inuinnarnit ingerlanneqarpoq.
Canadian Rangers sakkutuunik aaqqissuussinermut ilaavoq. Taakku alapernaarsuinerit, oqartussaaffimmik ingerlatsinerit, pisunik nalinginnaanngitsunik nalunaartarnerit kiisalu paasissutissanik allarpassuarnillu katersineq ingerlataraat.
ICE-SAR piffimmeersunik akuutitsinermi pitsaasunik misilittagaqarfigineqarnera pissutigalugu nalunaarusiamut ilanngunneqarnissaa toqqarneqarpoq.
Canada toqqaruminartuuvoq. Issittoq pillugu isumaqatigiissutip ilaani nutaami kalaallit rangersiinik periarfissat misissorneqarnissaat kissaatigineqarpoq – tassanilu Canadian Rangersit erseqqissumik innersuunneqarput.
Kalaallit Nunaat Canadallu issittortaa amerlasuutigut assigiiffeqarput, tassa silap pissusaatigut, nunatatigut nunallu ilusaatigut, avinngarusimasumik inoqarfeqarnikkut ataatsimullu Inunnit kingoqqisuunermik.
Taakkunani tamani piffinni najugaqartut inuiaqatigiinnut, nunap ilusaanut silallu pissusaanut ilisimasaannik atuilluarnerunikkut isumannaallisaanermi suliassat aaqqilluarneruneqarsinnaanerannik tunngaviusumik isumassarsiamik aallaaveqarput.
Inuit sungiusarneqarsimasunut nunamut tamarmut siaruarnerisigut ajutoornerni piffissaq qisuariarfiusartoq sivikillisinneqarsinnaavoq.
Allanngoriartortut alaatsinaakkit
Bernoit Mainville Canadian Rangersimi qullersaavoq, Ottawamilu qullersaqarfimmit rangersit sulinerat piffinnilu inuiaqatigiinnit aallaaveqarnerat kajumilluni oqaluttuaraa. Tunngaviusumik malitassaqarpoq: Avatangiisinni suulluunniit allanngornerat alaatsinaaguk.
“Avatangiisinik oqarninni silaannaap pissusaata allanngoriartornera kisiat pinngilara. Imaassinnaavoq inuit siornatigut tamaaniissimanngitsut. Ingerlataasinnaapput nalinginnaanngitsut, soorlu timmisartut umiarsuilluunniit unnuakkut pingasunut nappartanik 200 liiterinik usingiartut. Tassa suulluunniit illoqarfiit avataanni pisut”, Bernoit Mainville oqarpoq.
“Ersiutillu allattorsimaffiannik aamma tunisarpagut – tassa aalajangersimasut “aallarniutaasinnaasut”. Arlaannik takusaqaraanni tamanna qisuariarnissamut ersiutaasinnaavoq. Tamattali ulluinnarni inuutitsinni sanioqqutatsinnik takusaqarlunga ima eqqarsarluta: “A’ ata, taanna ippassaq tassaniinngilaq” taamaaliortarpugut.
Nunaannami sulineq assigiinngitsorpassuarnik pisarpoq. Pisulluni, qamuteralalluni, qimussimik, hiisterluni, qajariarluni, umiatsiarluni ATV-eerlunilluunniit biilerluniluunniit.
Illoqarfissuarmeersuut arlaannaalluunniit suut qanoq ingerlanneqarnissaannik oqaaseqarneq ajorput
Tamatuma kingorna Rangersit takusatik nalunaarutigisussaavaat, pisortaalli malillugu aalajangersimasumik periuseqarnissamik qinnuigineqanngisaannarput. Rangersit namminneq isaallutillu siutaapput, piffimminnilu najugaqarfigisaminni immikkut ilisimasaqartuullutik, suliassaminnillu qanoq ingerlatsinissaannik Ottawameersumik akuleruffigineqarneq ajorput, taanna oqarpoq.
Rangersit 5000-it pingajorarterutaat imminnut nunap inoqqaajusutut isiginerat, taassuma ilisimatitsissutigaa.
Asseq: Adjudant Eric Jolin
Canadian Rangers 1947-mi pilersinneqarput.
Rangersit 5000-t missaanniittut piffinnut 220-nut agguarsimapput, taakkulu oqaatsinik sumiorpaluutinillu assiginngitsunik 26-nik atuisinnaapput.
Pingajorarterutaat nunap inoqqaavinit kingoqqisuupput.
Amerlanerit 40-kkut qiteqqunneranni ukioqarput. 25 procentit arnaapput.
Sungiusartarneq pisariippoq: ukiumut ullut 10 – 15, tassanilu seqqortaarneq, attaveqarneq inuuinnarsinnaanerlu sammineqarnerusarput.
Rangeritut sulineq ullup ilaannaanni suliffiuvoq, taamaalillutillu inuit saniatigut allamik suliffeqartarput.
“Sakkutuut – tassa sakkutuut nalinginnaasutut taasinnaasamma – rangersillu akornanni ataqqeqatigiinneq annertoorujussuuvoq. Taakku sakkutuut nalinginnaasut Issittumi, GPS-p aqqutissatut tikkuagaata tamatigut pitsaanerpaasannginnerani, ingerlatsisinnaanerannik qulakkeerinnittuupput. Taakku ingerlaarfissamik ilisimasaasa ingerlasinnaaneq inuuinnarsinnaanerlu ajornarunnaarsittarpaat”, Bernoit Mainville oqarpoq, rangersillu sakkulersornermi atorneqartannginnerat erseqqissaatigalugu. Aallaaseqaraluarput, taakkuli aallaavittut inummut allamut saatinneqarnatik, nannunut, amaqqunut teriannissanullu atugassaapput.
Assiliiginnannginnissaq pingaaruteqartoq
Kalaallit Nunaanni rangersinngorsussinnaasumut, taassuma Illersornissaqarfimmut ilaalernissaanut qularunnaarsitsisumik qanoq oqarusuppit?
“Taamaaliornerni nunat illersussavat”, Bernoit Mainville oqarpoq.
Kalaallit Nunaanni Rangerseqalissappat, taanna erseqqissumik kaammattuivoq: Kalaallit Nunaat Canadamit isumassarsisinnaavoq, kalaallilli nunaqavissut aallaavigalugit nammineq periusissiornissaq pingaarnersaavoq. Tassanngalu Signe Lindbjergip Jeppe Strandsbjergillu isumaqatigilluinnarpaat:
”Piffimmit aallaaveqarluni eqqarsarnissaq pingaaruteqarpoq. Piffinni ataasiakkaanni suut kissaatigineqarlutillu pisariaqartinneqarpat? Nammineq piumassutsimik peqataarusuttut qaffasissutsimi sorlermi peqataajumappat?”, Signe Lindbjerg oqarpoq.
”Peqatigisaanillu navianaatit suuneri oqaatigereerpagut. Tassa sukumiisumik pissutsit maani qanoq innerannik misissueqqissaaqqaarnani periutsimik assiliiginnavinneq. Suliffeqarfiit kattuffiillu soorlu KNAPK akuutinneqassappat? Asserluinnaanik aaqqissuussinnginnissaq pingaaruteqarpoq”, Jeppe Strandsbjerg oqarpoq.
Asseq qulaani: Sakkutooq Angotautok 1 Canadian Ranger Patrol Group-iminngaannersoq i Nunavummi nakkutilliinermi peqataasoq. Asseq: Sgt Jean-François Lauzé, Task Force Imagery Technician.
June 9, 2024
Ilisimatusartut innuttaasunik peqataatitsinermikkut nunami ikuallannerit nutaanik paasisaqarfigaat
Read this story
December 13, 2024
Innuttaasut nunatsinnut qaninnerusunik suleqateqarusunnerupput
Read this story