Nuummi meeqqat ilisimatuunut imaq pillugu isiginnittariaatsimik nutaamik pilersitsipput

September 10, 2026 | Written by Tine Stausholm

Written by Tine Stausholm

Schweizimi ilisimatusarnermut umiarsuaq FOREL Nuummi innuttaasunut ammatitsimmat, inuit umiarsuarmut pulaarput. Tassani sermit, sedimentit imarlu pillugit ilisimatusarneq pillugu paasissassarsioriartorlutik. Kisianni aamma ilisimatuut innuttaasullu imminnut ilisimasaminnik avitseqatigiipput.

Nuummi umiarsualivimmi imaq tininngasorujussuuvoq. Taamaattumik pulaartut umiarsuarmut FOREL-imut ikiniarlutik majuartarfikkut meterinik arlalinnik ammukartariaqarput. Inersimasut amerlanersaannut majuartarfiit sivingasut aqqutigissallugit ajornanngitsuunngilaq. Meeqqalli tamanna ajornartorsiutigivallaanngilaat. Umiarsuarmut ikereersimalerlutillu ingerlaannaq misissuilertarput. Laboratoriat alakkartarpaat, ilisimatusarnermilu atortut assigiinngitsut misissuataartarlugit, naggataatigullu aquttarfimmut ingerlaartarlutik.

Juulimi ullormi tassani inuit 80-it missaat FOREL-imut pulaarput. Tassani umiarsuup inuttai ilisimatuullu naapinneqarput, kangerlunnilu misissugassanik qanoq katersuisoqartarnersoq takuneqarluni. Aamma sermit, sedimentit imarlu pillugit ilisimatusarneq pillugu tusagaqarput. Kaffisoqatigiinnermi inuit ilisimatuullu akornanni oqaloqatigiinnerit ilassinninnerillu nalinginnaanerusut pipput.

Aaqqissuussami ilisimatuut suliaminnik saqqummiussiinnanngillat. Forel Heritage Association isumaqarpoq ilisimatusarnermik saqqummiussineq aamma sumiiffimmi innuttaasut ilisimasaanik misilittagaannillu tusarnaarnissamut ilinniarnissamullu periarfissiissasoq.

FOREL-ip inuttai oqaatsinik piginnaasatik sungiusartarpaat, angallammi atortunik kalaallisut taaguusersuillutik. Assiliisoq: Tine Stausholm.

Ilisimasanik paarlaasseqatigiinneq

Forel Heritage Association-imi paasissutissiinermik suliaqartut ilaat Anne-Claire Bihan-Poudec Kalaallit Nunaanni aaqqissuussinernik aaqqissuisarnermini misilittagaqareerpoq. Arctic Hub-imut oqaloqatiginninnermi Kalaallit Nunaanni misigisaminik oqaluttuarpoq. Ilaanni meeqqat ilaat aalisakkat pillugit oqaloqatigai, tassanilu paasisimavaa meeqqat aamma nammineq ilinniarfigisinnaallugit.

”Aalisagaq qanoq tisaneqartarnersoq takutippaat nassuiarlugulu. Takutinnissaa nuannarisorujussuusimavaat,” oqaluttuarpoq.

Meeqqat aalisakkanut immamullu ilisimasaat atassuteqarnerallu Anne-Clairep Frankrigimi meeqqanik misilittagaqarfigisaanut sanilliutissagaanni allaanerulluinnarpoq. Tassami Frankrigimi meeqqat aalisakkanik attuinissamulluunniit sapingajassinnaasarmata.

”Imaani immallu eqqaani pissutsit pillugit ilisimasaminnik avitseqatigisarpaatigut. Uagut imaq pillugu taamatut misilittagaqanngilagut,” oqarpoq.

Umiarsuup naalagaa Jean-François Levasseur Narsami tikeraarnermini aamma assingusumik misigisaqarpoq. FOREL-imi atuartut ilaallutik kangerlukkut angalammata, inuusuttup ataatsip sikup akornanni puisit takullugit tikkuartulerpai. Umiarsuup inuttaasa aallaqqaammut puisit takusinnaanngilaat. Inuusuttulli suut qiviassanerlugit takutippai, taamaalillunilu umiartortut misilittagaqarluartut sikup immallu akornanni puisinik qanoq takusaqartoqarsinnaanersoq ilinniartillugit.

FOREL-imi umiartortut ilisimatuullu suliaminnik ilisimasaqarluartuupput misilittagaqarlutillu. Taamaakkaluartoq ilisimavaat Kalaallit Nunaanni innuttaasut, utoqqaanerit inuusunnerilluunniit, Kalaallit Nunaata imartaata avatangiisai pillugit ilisimasanik pingaarutilinnik tunniussaqarsinnaasut. Ilisimasat taamaattut ulluinnarni inuunermi, ilaqutariinni ileqquusunit kingornuttakkani aammalu ukiuni amerlasuuni misilittagaqarnikkut pilersinneqartarput.

PAASISSUTISSAT: Ilisimatusarnermut umiarsuaq FOREL

Forel Heritage Association Schweizimi inissisimaffeqarpoq. Suliffeqarfiup siunertaraa Schweizimi nunanilu allani ilisimatusartut suleqatigalugit ilisimatusarnermik suliniutinik atuartitsinermullu tunngasunik ingerlatsinissaq.

Ilisimatusarnermut umiarsuaq FOREL Issittumi Issittullu qanittuani sinerissamut qanittumi imaani ilisimatusarnermut atorneqartarpoq.

Sananeqarpoq: 2000, 2023-mi nutarterneqarpoq
Takissusaa: 27,57 meterit
Itissusaa: 2,33 meterit
Sanaartorneqarnera: Aluminium
Sukkassusaa: 6,5 knobit missaanni
Ilisimatusarnermut atortorissaarutit: Immap, silaannaap kiisalu sonarip atorlugit misissuinermi atortorissaarutit
Immikkut iluaqutaa: Umiarsuup mikinerata sinerissamut qanillilluni sulinissaq, umiarsuillu ilisimatusarnermut anginerusut tikissinnaanngisaanni angalanissaq periarfissippaa.

Kalaallisut ilisimatusarneq

Inuit soqutiginninnerat akissuteqarfiginiaraanni ilisimasanillu pitsaasumik avitseqatigiittoqassappat, pingaaruteqarpoq inuit namminneq oqaatsiminnik peqataasinnaanissaat. Forel Heritage Association-ip tamanna nalunngilluinnarpaa. Umiarsuup ammatinneqarnerani, Ilisimatusarfimmi imaani uumassusilinnik ilisimatusartoq Malou Platou Johansen umiarsuarmut qaaqquneqarpoq, kalaallisullu oqaloqatigiinnernut nutserisutut peqataalluni.

Anne-Claire Bihan-Poudec naapertorlugu tamanna pisariaqartuuvoq.

”Suliarisartakkavut kissaatigiuaannarparput nutserneqartarnissaat. Tamanna pissusissamisuuginnarpoq,” oqarpoq.

Ilisimatusarnermik saqqummiussineq umiarsuup tikiffiini ilisimatuut sumiiffimmi innuttaasut naapittarfigisaanni attaveqaataasutut ilaatigut oqaatigaa. Ilisimatuut immikkut ilisimasaminnik suliaqartillutik suliaqarfimminnut tiguarteqqasinnaasarput. Forel Heritage Association-illi piumasaraa ilisimatuut aamma eqqarsaatigissagaat suliaminnik qanoq paasiuminartumik innuttaasunullu pingaaruteqartumik saqqummiussisinnaanerlutik.

Ilisimatuut umiarsuarmut ilaallutik angalanissamut peqataasussat siumut isumaqatigiissuteqartarput innuttaasunut sammititanik aaqqissuussinernut peqataassallutik. Nuummi tikinnissaat sioqqullugu paasissutissiinermik suliaqartut umiarsuarmi ilisimatuunik suleqateqartarput. Ataatsimoorlutillu aalajangiisarput suut piareersarneqassanersut pulaartunullu suut takutinneqassanersut.

Innuttaasunut ilisimatusarnermik saqqummiussineq Forel Heritage Association-ip suliassaasa pingaarnersaasa ilagaat. Suliffeqarfik umiarsuarmi ilisimatusarneq pillugu atuartitsinermi titartakkanik suliaqartarpoq. Umiarsuup tikiffiisa ataasiakkaani innuttaasut umiarsuarmut pulaarlutik ilisimatusarnerup qanoq ingerlanneqartarneranik paasisaqarnerulernissaannut aggersaasoqartarpoq.

Siunertaallu tassaavoq ilisimatuut, innuttaasut kiisalu nunap inoqqaavisa akornanni attaveqatigiinnermik pilersitsinissaq. Nunap inoqqaavi tassaapput inuit Issittumi silap pissusaata allanngoriartorneranit toqqaannartumik sunnerneqartut.

PAASISSUTISSAT: SEDIMENTIT MISISSUGASSAT QANOQ PAASISSUTISSIISARPAT?

Sermip aanneraniit, kuunnit serminillu sedimentit kangerluit naqqinut ingerlaartarput piffissallu ingerlanerani tassani qaleriiaallutik. Ilisimatuut immap naqqaniit misissugassanik tigusisarput. Misissugassat taakku qaleriiaartunik imaqarput, qaleriiaallu piffissani assigiinngitsuni pilersimasuupput.

Qaleriiaat misissorlugit ilisimatuut paasiniarsinnaavaat:

kuuit imermik qanoq annertutigisumik kuuffigineqartarnersut, sermillu aanneraniit imeq qanoq annertutigisoq kuunnut ingerlaartarnersoq
sermit qanoq ingerlaartarnersut qanorlu annertutigisumik ingerlaartarnersut
ukiut qulikkaat hunnorujulluunniit ingerlaneranni sedimentit qanoq annertutigisumik katersuunneqarsimanersut
kangerluit sinerissallu avatangiisiinut qanoq sunniuteqarsimasinnaanersut

Nunatsinni serminut qanittuni sedimentit sukkasuumik katersuuttarput. Taamaammat taakkunannga ukiut ingerlaneranni pisimasut pillugit paasissutissarpassuarnik pissarsisoqarsinnaasarpoq.

Misissugassaq qanoq ukiunut kingumut paasissutissiisinnaatiginersoq sumiiffimmut misissugassallu qanoq ittuuneranut apeqqutaavoq.

Soorlu atuakkani quppernernik atuarneq

Nuummi umiarsuup qaavani ruujorit takisuut qasertut arlallit pulaartunik alapernaalersitsipput. Ruujorit iluaniipput sedimentit immap naqqaniit katersorneqarsimasut.

IFREMER-imi ilisimatooq Samuel Toucanne oqaluttuarpoq sedimentit ukiut ingerlaneranni qaleriiaartartut, atuakkap qupperneri assigalugit. Qaleriiaanik misissuinikkut ilisimatuut paasisaqarfigisinnaavaat ukiut qulikkaat, allaammi ukiut hunnorujut ingerlaneranni, sermit kuullu qanoq allanngoriartorsimanersut. Aamma sedimentit takutitsisinnaapput sermersuup allanngoriartornera silallu pissusaata allanngorneranut qanoq attuumassuteqartarnersoq.

FOREL-ip mikinerujussua taamatut misissuinermi iluaqutaavoq. Umiarsuit ilisimatusarnermut angisuut immap avataani sulinerusarmata, FOREL kangerlunnut pulalluni serminut qanittumi misissuisinnaavoq.

”Umiarsuarnik angisuunik sinerissamit ungasissumi sulinissamut sungiusimavunga,” Brandon Finley University of Lausanne-mi Institute of Earth Surface Dynamics-imeersoq oqarpoq. ”Maanna serminut qanittunnguanukarsinnaavugut, paasissutissallu umiarsuarnit angisuunit pissarsiarineqarsinnaanngitsut katersorsinnaalerlutigit.”

Misissugassanik katersuiffigisap eqqaani sermit, qaqqat kuullu qanoq isikkoqarnerat takugaanni, sedimentit qanoq pilersimanersut paasiuminarnerusarpoq. Sumiiffimmi pissutsit takullugit aamma paasiuminarnerulertarpoq immap naqqani sedimentit qanoq pilersimanersut sumiiffimmilu qanoq pisoqarsimasinnaaneranut attuumassuteqarsinnaanersut, nassuiaavoq.

FOREL-ip pulaartui nukarliit salonimi nuannisaqatigiipput, umiarsuarmi ilisimatusarneq pillugu titartakkanik oqaluttualianik atuarlutik. Assiliisoq: Julien Girardot.

FOREL-imi ilisimatusartut ilaat suliani pulaartunut takutippaa. Assiliisoq: Julien Girardot.

Pulaarnerinnaanngitsoq

FOREL-imi inuttat arfiniliupput, ilisimatuullu arfinillit tikillugit umiarsuarmi ilaasinnaallutik. Umiarsuaq angalanermini immap itissusaanik uuttuisarpoq, immap naqqanik erseqqissumik nunap assiliornissamut atorneqarsinnaasunik paasissutissanik katersisarluni. Paasissutissat katersorneqartut aamma allanut tunniunneqarsinnaapput. Taamaalilluni Kalaallit Nunaata eqqaani imaani sumiiffiit suli nunap assiliorneqarsimanngitsut paasissutissartaqalersinneqarsinnaapput.

Forel Heritage Association-illi Kalaallit Nunaannut attaveqarnertik paasissutissanik katersuinermit annertunerusumik kinguneqarnissaa neriuutigaa.

Anne-Claire Bihan-Poudec Kalaallit Nunaanni atuarfiit, ilisimatuut suliffeqarfiillu akornanni sivisuumik suleqatigiittoqalernissaa kissaatigaa. Kalaallit Nunaanni umiartortut ilisimasaminnik tunniussaqarsinnaasut isumaqarpoq, pingaartumik Kalaallit Nunaata eqqaani sikulinni angalanermut tunngatillugu. Sikumi angalanermut ilisimasat sumiiffimmi misilittagaqarnerup kingunerisaanik pilersarput. Taamaattumik umiartortut tikittut atortorissaarutit ilinniakkallu atorlugit kisimiillutik taama ilisimasanik pissarsisinnaanngillat.

Forel Heritage Association-ip siunissami suleqatigiinnerit annertunerulernissaat neriuutigaa. Ilinniartitsisut, ilinniartut, ilisimatuut inuusuttut umiartortulluunniit umiarsuarmut ilaasinnaassapput. Pulaartuuinnarnatik angalaqataallutillu ilisimatusarnermut peqataasassapput.

”Ilisimasanik piviusumik paarlaasseqatigiinnissaq nuannaarutigingaassagaluarpara,” oqarpoq. ”Ilisimasatsinnik paarlaasseqatigiissinnaavugut, uteruttalu suliaq aallartissimasarput sivisunerusumik ingerlatiinnarsinnaallugu.”

Umiarsuup ammanerani tamanna takuneqarsinnaavoq. Ilisimatuut pulaartunut takutitsipput kangerluit immap ataani qanoq misissorneqartarnersut. Nuummili meeqqat aamma namminneq ilisimasaminnik takutitsipput. Takutippaat sumiiffinni taakkunani peroriartorsimasut imaq avatangiiseralugu qanoq alapernaassuseqartarnersut.

Nuummi pulaarnerup kingorna FOREL Kalaallit Nunaata sineriaa kaajallallugu aasaanerani angalanini nangeqqippaa. Umiarsuaq kangisissortaani Ittoqqortoormiiniissimavoq, aggustillu naalernerani Tasiilap eqqaani Sermilik kangerlummiippoq. Maanna Narsamut ingerlaassaaq, septembarillu naalernerani Europamut uterluni.

Arctic Hub Ataqatigiilersitsineq Ilisimatusarneq Imarsiorneq Innuttaasut Local community