Nattorallit GPS-illit ilisimatusartut paasisaqartikkaat
May 17, 2026
|
Written by Lise Bundgaard
Written by Lise Bundgaard
Ilisimatusartut kujataani nattorallit ulluinukarput nattoralaallu GPS-ilerlugit. Maanna nattorallit uumasarnerat annerusumik paasisaqarfigisussanngorparput. Kujataani innap killingani nattoralik mitsimavoq nunatarlu nasillugu. Taanna nunatsinni timmissat annersaraat, uumasuullunilu nunatsinni kulturikkut anersaakkullu inuunermut annertuumik sunniuteqartoq.
Taamaakkaluartorli ilisimasaqarfigivallaanngilarput.
“Nunatsinni nattoralinnut tunngaviusumik ilisimasat amigaatigilluinnarpagut”, Nicholas Per Huffeldt, Pinngortitaleriffimmi qaffasinnerusumik ilisimatusartoq oqarpoq.
Taamaammallu maanna pissutsit marluk misissortussanngorpai: Nattorallit nunatsinni ingerlaartarfii suullu nerisarinerai. Paasissutissat taakku nattorallit qanoq pitsaanerpaamik aqutsivigineqarneranni aalajangiinissamut oqartussat atussavaat.
Nattorallit paasisaqarfiginerujumallugit ilisimatusartut kangerlunnut pulallutik kujataani nattorallit ivasarfii ornippaat.
Nattorallit Kujataani ilisimasassarsiorluni ilisimatusartut qulaakkai . Assiliisoq : Knud Falk.
“ Nuna tsinni nattoralinnut tunngaviusumik ilisimasat amigaatigilluinnarpagut” – Nicholas Per Huffeldt
Nattoralaat aqqanillit ornikkaat Nicholas Per Huffeldt siorna aasakkut ilisimatusaqatini Knud Falk, kandidatinngorniarlu Mael Perroud peqatigalugit Qaqortup Narsarsuullu akornanni angalaarlutik nattoralaanik ujaarlerput.
Nattorallit nujuaqimmata qanilliuminaallutillu ilisimatusartut nattoralaat ullunikkut ilisimatusaatigaat.
Nattoralaat piukkunnartut aqqanillit nassaaraat.
Suliassarli pisariitsuunngilaq.
Ulluisami naniuminaannerata saniatigut ilisimatusartut ilaatigooriarlutik innakkut imminnut ningillutik ullunukartariaqartarput, tassanilu piaqqat ipput. Tamannalu aamma utaqqilluarsinnaanermik assanillu atuilluarsinnaanermik pisariaqartitsiviuvoq.
“Piaqqat nukittupput taamaammallu mianersornissaq pisariaqartarpoq. Siggui amerlasuunit navianarnerpaatinneqartarput, kukiilliuku tigutsit imaasiallaannaq iparartitassaasanngitsut,” Nicholas Per Huffeldt oqarpoq.
Ilisimatusartut ullunut anngukkaangamik GPS-imik nassitsissut seqernup qinngorneranik orsertartoq nattoralaanut ikkuttarpaat – nammattakkatut ittoq oqitsupilussuaq, piffissallu ingerlanerani nammineerluni katattartoq.
Tamatuma saniatigut ilisimatusartut nattoralaat sigguinit, kukiinit tigutsinit anaannillu misissugassanik tigusisarput, taakkulu oqquppaat.
Kandidatinngorniaq Mael Perroud aamma Nicholas Per Huffeldt nattorallit kukiinik tigutsinik misissugassanik tigusisut. Assiliisoq: Knud Falk
Nattoralaat ulluniittut. Assiliisoq: Nicholas Per Huffeldt
Mael aamma Nicholas misissuinerminni umiatsiartut. Assiliisoq: Knud Falk
Nammattagaq nattorallit ingerlaarfiinik malinnaatitsisoq Nuummi allaffimminnut uterlutik Nicholas Per Huffelddtip suleqataasalu timmissat ingerlaarfii qarasaasiakkut malinnaaffigisinnaavaat.
GPS-imik nassitsissutit ullut marlukkaarlugit pingasukkaarlugilluunniit timmissat mobilinik nassitsissutinik anguneqarsinnaaleraangata paasissutissanik utimut nassitsisarput. Piffissallu ingerlanerani ingerlaarfiit uninngaviillu titartorneqarsinnaalersarput.
Sivisuumik nattoralaat ullunit tingerlaat nunami tiffasissumiittarnerat isumaasimavoq. Paasissutissalli nutaat atorlugit ilumut taamaattoqarnersoq ilisimatusartut maanna misissorsinnaalerpaat.
Siggui amerlasuunit navianarnerpaatinneqartarput, ku kiilliuku tigutsit imaasiallaannaq iparartitassaa sanngitsut” – Nicholas Per Huffeldt
Nattorallit savaaqqanik nerisarpat? Siggunnit, kukinnik tigutsinit annanillu misissuutit ilisimatusartut ullunut anngunnissaat ullualunnik sioqqullugit piaqqat sunik nerisaqarsimanerannik paasisaqartitsisinnaapput.
Laboratoriamilu ilisimatusartut piaqqat sigguinit, kukiinit tigutsinit anaannillu sinnikumerngit misissorpaat. Tassanilu uumasut nerisaasa DNA-tigut takussutissartaat nassaaraat, paasissutissaasivimmilu uumasunik piaqqat nerisimasaat sanillersuullugit.
1970-kkunni timmiarsiuup Frank Willep nattorallit ingammik aalisagartortarnerat, aammali uumasunik minnernik, soorlu naajanik teriannissallu piaraannik nerisaqartarnerat alaatsinaappaa.
”DNA-mik periuseq atorlugu siullermeerluta suut nerineqartarneranik tutsuiginartumik sukumiisumillu paasissutissarsivugut ”, Nicholas Per Huffeldt oqarpoq.
Apeqqut kujataani savaatilinni initusoq tassaavoq: nattorallit qanoq annertutigisumik savaaqqanik nerisaqartarpat? Tamanna ilisimatusartut suli paasisaqarfiginngilaat, aasalli naanerani suliaqarluareernerminni tamanna akissutissaqartissallugu neriupput.
Nattoralinnik ilisimatusarneq Ilisimatusartut Pinngortitaleriffimmeersut kujataani nattoralaat nammattakkat GPS-imik imaqartut ikiortigalugit sumiiffissivaat, Schweizimilu Université de Neuchâtelimi ilisimatusartut suleqatigalugit sumut timmisarnerat sunillu nerisaqarnerat paasiumallugu DNA-nik misissueqqissaarnermik ingerlatsillutik.
Suliniutit Aage V. Jensen Naturfond, Nunatsinni Ilisimatusarnermut Siunnersuisooqatigiinnit, Swiss Polar Institute, Basler Stiftung für biologische Forschung, Sophie Danforth Conservation Biology Fund, Société Zoologique de Genève kiisalu Fonds des donations de l’Université de Neuchâtel aningaasalersorneqarpoq.
Nattorallit nerisaannik misissuineq 2026-ip ingerlanerani naammassineqassaaq, ingerlaartarnerannilli ilisimatusarneq, piaqqat allat GPS-imik nassitsissutilersorneqarnerat ilutigalugu nanginneqassaaq.
Uumasoq immikkuullarilluinnartoq Nunatta nattoralia immikkuullarilluinnartuuvoq taamaallaat nunatsinni uumasuusoq. Taamaammallu oqartussat tassannga illersuinissamut immikkut akisussaaffeqarput. Ullumikkullumi nattoralik ulorianartorsiortutut Kalaallit Nunaata allattorsimaffiani aappalaartumi naliligaavoq, tassani naasut uumasullu qaqutigoortut, nungunnissaannut aarlerinartut nunatsinnilu tammarnikut allattorsimasuutigineqarput.
”Ilisimasagulli suli amigaqaat. Nattorallip sananeqaataa nunarsuarmi nattoralinnit immikkuullarilluinnarnera pissutigalugu ilisimasaqarfiginissaa pingaaruteqarpoq. Taamaakkaluartorli nunatsinni nattorallit qassiunerat ilisimanngilarput”,Nicholas Per Huffeldt oqarpoq.
Kingullermik nunarput tamakkerlugu ukiut 40-t matuma siorna kisitsisoqarpoq. Taamaammallu suliniut maanna ingerlanneqartoq nattorallit pitsaanerpaamik aqutsivigineqarnerisa qulakkeernissaanut alloriarnerusinnaavoq siulleq.
Nattorallit GPS-eqarlutik kangerlunnut pulasarnerat ilutigalugu, nunatsinni nattorallit ullutsinni uumasarnerannik sukumiisumik paasissutissat pigineqartut annertusiartorput – paasissutissallu tamakku ilisimatusartut, oqartussat savaatillillu piffissami sivisuumi amigaatigisimavaat.
Allaaserisami assi pingaarneq Nicholas Per Huffeldt imit assilisaavoq .
October 6, 2025
Manumina: Meeraanermi illinerniit ilisimatusartutut misissuiartornermut
Read this story
May 23, 2025
Sukaasat mineraliusut asseqanngilluinnartut Ikkamiittut
Read this story
May 8, 2025
Qiteraq illunik tuniniaasartuusimavoq – maanna uumassusilerisunngorniarpoq
Read this story