Nalunaarusiami nutaami Kalaallit Nunaanni ilisimatusarneq ataatsimoortumik siullerpaamik paasissutissiissutigineqarpoq

Kalaallit Nunaat tassaavoq silarsuup tamarmi laboratoriaa
Nalunaarusiami nalorninaallisarneqarpoq Kalaallit Nunaat nunanit tamalaanit laboratoriarineqartutut oqaatigineqarluarsinnaavoq, pingaartumik silap pissusia avatangiisillu pillugit ilisimatusarnermut atatillugu. 

Piffissami tamatumani Kalaallit Nunaat pillugu ilisimatusaatigineqartut pillugit ukiumut saqqummersinneqartartut 1.700-1.800-t missaanniipput. Tamatuma assigiinnarpaa Kalaallit Nunaanni innuttaasunut 1.000-inut ilisimatusarnermut tunngasunik 28-nik allaaserisaqarpat, taamaattumillu Kalaallit Nunaat innuttaasut amerlassusiat eqqarsaatigissagaanni silarsuarmi ilisimatusarnermut tunngasunik allaaserisaqarfiunerpaavoq. 

“Nunarput nunani tamalaani ilisimatusarnermi immikkorluinnaq ittumik inissisimavoq. Ilisimatusartut ilisimatusarfigisallu pillugit saqqummersinneqartut amerlangaarnerat Kalaallit Nunaata qanoq soqutigineqartigineranut takussutissaavoq. Nalunaarusiamilli aamma erserpoq ilisimatusarnerit tamakku tamarmik Kalaallit Nunaannut qanoq naleqarnerulersinnaanerat misissuivigisariaqaripput,” Avijâja Rosing-Olsen, Arctic Hubip allattoqarfiani pisortaq, oqarpoq. 

Tamakkumi ilutigalugit nalunaarusiami erserpoq Kalaallit Nunaanni ilisimatusarnerit ilarujussui ilisimatusartunik nunaqavissunik ilisimatusarnermilluunniit suliaqarfinnik nunatsinniittunik suleqateqarnani ingerlanneqartartut. Ilisimatusarfigisat pillugit saqqummersinneqartut agguaqatigiissillugit 10 procentii kalaallimik suleqateqarluni suliarineqarsimasarput.  

Kalaallit Nunaat suleqatigalugu ilisimatusarnerit Kalaallit Nunaat pillugu ilisimatusarnermut tunnganngillat 
Nalunaarusiami inerniliissutigineqartut pingaarnerit ilagaat kalaallinik suleqarsimaneq suleqateqarsimannginnerluunniit apeqqutaalluni ilisimatusarfigisat assigiinngissuteqangaatsiartartut. 

Ilisimatusarnerit kalaallinik suleqateqarfiunngitsut pingaartumik sermimut, silap pissusianut avatangiisinullu tunngasarput. Ilisimatusartut kalaallit nunatsinniluunniit ilisimatusarnermik suliaqarfiit suleqatigalugit ilisimatusarnerit peqqissutsimut, inuiaqatigiinnut Kalaallillu Nunaanni inuunermut tunnganerujussuusarput. 

“Ilisimatusarnerit amerlanersaasa silap pissusianut, sermimut avatangiisinullu tunnganerujussuusarnerat ajornartorsiutaasariaqanngilaq. Suliaqarfinnut taakkununnga tunngatillugu Kalaallit Nunaat nunani tamalaani pingaaruteqarluinnarpoq. Nalunaarusiamili erserpoq ilisimatusarnerit ataatsimut isigissagaanni equngassuteqartut. Taamaattumik oqallisigineqarsinnaasunut pingaarutilinnik tunngavissiivoq,” Avijâja Rosing-Olsen oqarpoq. 

USA-p Kalaallit Nunaanni ilisimatusartarneri ikileriangaatsiarput 
Nalunaarusiami erserportaaq Amerikamiut ilisimatusartarnerannut tunngatillugu allanngortoqarsimasoq. 

Amerikamiut Kalaallit Nunaat pillugu ilisimatusaatigalugu saqqummersitaat 2015-imiit 2024-mut 23 procentinik ikileriarsimapput. 2015-imiit 2023-mut USA Kalaallit Nunaat pillugu allaaserisanik ilisimatusaatinik amerlanerpaanik saqqummersitsisimavoq, 2024-mili Canadamiut saqqummersitaat amerlanerulerput. 

Ilisimatusarnerit 2021-miit ikileriaateqarput, pingaartumik tigussaasunik ilisimatusaatinut tunngasutigut. Matumani saqqummersitat silap pissusiata allanngoriartorneranut tunngasut 32 procenitimik ikileriarput.

Ilisimatusarnermik oqallisiginninnermut ataatsimut tunngaviliisoqassaaq 
Arctic Hub nalunaarusiamik saqqummersitsissaaq Nuummi Nunatta Atuagaateqarfiani aaqqissuussami tamanut ammasumi annertuumi, aggustip 19-ianni nal. 15.30-17.00. Matumani ilisimatusarnermik suliaqarfinniittut, aalajangiisartut innuttaasullu ilisimatusarnerup Kalaallit Nunaanni pingaaruteqassusianik oqalliseqatigiinnissamut qaaqquneqarput. 

“Arctic Hubip pilersinneqarneranut pissutaasut ilagaat Kalaallit Nunaanni ilisimatusarnermi suliat ataatsimoortumik paasissutissiissutigineqarneq ajornerat. Taamaattumik tulluusimaarpugut qangalili kissaatigineqartartumik maanna paasissutisseeqataasinnaagatta. Neriuppugut nalunaarusiaq ilisimatusarnerup Kalaallit Nunaanni pingaaruteqassusiata demokratii tunngavigalugu oqallisigineqartarneranik pitsanngorsaaqataassasoq oqallisissanullu ataatsimut tunngavissiissasoq,” Avijâja Rosing-Olsen oqarpoq.