Katersivik nutaaq Kalaallit Nunaanni naasunut tunngasunik pitsaanerusumik ilisimasaqalersitsisoq
September 28, 2026
|
Written by Lise Bundgaard
Kalaallit Nunaanni naasunut tunngasunik ilisimasat qangaaniit nunarsuarmi tamarmi katersugaasivinni katersukkallu akornanni siammarsimapput. Maanna naasunut tunngasut pillugit paasissutissat 177.000-it sinnerlugit ataatsimut katersorneqarlutik qarasaasiami ataatsimoorussami inissinneqarput. Suliniutip kingunerisaanik Kalaallit Nunaanni naasut siaruarsimasut 753-it nassaarineqarput, aammalu naasut sumi qaqugukkullu nalunaarsorneqarsimanersut pillugu nutaamik ataatsimoorussamik takussutissaqalerpoq.
Statens Naturhistoriske Museum-imiit Brandon Samuel Whitley 2023-mi 2024-milu Kalaallit Nunaanni aasaanerani angalaarami, ullut tamaasa naasunik ujarlerluni nalunaarsuisarpoq.
Ilulissaniit Qeqertarsuarmut kiisalu Nuummiit Narsarsuarmut angalalluni naasut naasullu siaruarsimanerat pillugu paasissutissanik katersivoq. Aamma najukkani innuttaasut oqaloqatigai, taakkulu najukkaminni naasut pillugit ilisimasaminnik oqaluttuarfigaat.
Narsarsuarmi innuttaasut nunamillu ilisimasaqarnerat iluaqutigalugu orkidé Galearis rotundifolia nassaaralugu nalunaarsorpaa. Orkidé taanna Kalaallit Nunaanni nassaarineqarsimasut akornanni qaqutigoornerpaat ilagaat. Narsarsuaq Hostel-imi najugaqarnermini naasunik ilisimasalik atuakkiortorlu Gitte L. Ottosen kiisalu katersugaasivimmi nakkutilliisoq Ole Guldager naapippai. Taakku nunap pissusianik naasunillu ilisimasaqarluarnermikkut Brandonip orkidé-mik nassaarnissaanut nalunaarsuinissaanullu ikiorpaat.
Orkidé (Galearis rotundifolia) kusanartoq ammalortunik pilutalik Narsarsuarmi. Kalaallit Nunaanni orkidéni nalunaarsorneqarsimasuni immikkuullarinnerpaavoq. Assiliisoq: Brandon Samuel Whitley.
Brandon Qasigiannguani Aningaasamik (Pyrola rotundifolia) kusanartumik suussusersivoq. Assiliisoq: Zhao Li.
Misigisassatut immikkut ittutut Brandon aamma Zhao Kangerlussuarmi eqimattanut ilanngupput, Sermersuarmilu (Kalaallit Nunaata sermersuarsuani) pisullutik angalanissamut periarfissaqalerlutik. Assiliisoq: Brandon Samuel Whitley.
Kalaallit Nunaata naasua Niviarsiaq (Epilobium latifolium) Kobbefjord Forskningsstationip eqqaani, Nuummiit 25 kilometerit missaanni ungasitsigisumi, tatsip sinaani kisimiilluni naasimavoq. Niviarsiap aappaluartut tunguusallu qalipaatini avatangiisinut kusanartumik ersarissaatigai. Assiliisoq: Brandon Samuel Whitley.
Ph.d.-projektimi angusaanni pingaarnerit ilaat nunami naasunik misissuinermiit pinnani, piffissami sivisuumi naasunik nalunaarsukkanik katersuinermik suliaqarnerannit pivoq. Ukiuni 100-lippassuarni Kalaallit Nunaanni naasut katersorneqartartut nunarsuarmi tamarmi katersugaasivinni naasunillu katersugaateqarfinni toqqorneqartarsimapput. Katersukkat taakku ataatsimut isigalugu Kalaallit Nunaanni uumassusillit assigiinngissusaannut tunngasunik itsarnisaanerusumik paasissutissanik annertoorujussuarnik imaqarput. Paasissutissalli siammarsimapput, naasunullu taaguutit immikkoortiterinermilu periutsit piffissap ingerlanerani allanngorsimallutik.
Paasissutissat tamakku ataatsimut katersorniarlugit Brandonip suleqataasalu Kalaallit Nunaanni naasunut tunngasunik nalunaarsukkat 177.000-it sinnerlugit nunat tamalaat akornanni uumassusillit assigiinngissusaannut paasissutissanik katersiviup GBIF-ip, nunarsuarmi tamarmi paasissutissanik katersiffiusup, iluaniit pissarsiarivaat. Ilisimatusartut nalunaarsukkat misissorlugit, ataatsimoortillugit aaqqissuullugillu Kalaallit Nunaanni naasut assigiinngissusaannut tunngasunik ataatsimoortumik paasissutissanik katersugaasumik pilersitsipput.
“Naasunik katersugaasivinni katersorneqarsimasuni ukiut 100-lippassuit ingerlaneranni uumassusillit assigiinngissusaannut tunngasunik ilisimasarpassuit katersorneqarsimapput. Nalunaarsukkat tamakku ataatsimut katersornerisigut Kalaallit Nunaanni naasut assigiinngissusaannut pitsaanerusumik takussutissiisinnaavugut, aammattaaq piffissap ingerlanerani qanoq allanngorsimanersut paasisaqarfigisinnaallugit,” oqarpoq.
Brandon Samuel Whitley
Danmarkimi Pinngortitaleriffissuarmi, Københavns Universitetimi, ph.d.-mik ilinniarnerminik qanittukkut naammassinnippoq.
Issittumi naasut assigiinngissusaannik kiisalu naasut aamma naasunik siaruartitseqataasut akornanni ataqatigiinnerannik ilisimatusarpoq.
Canadami peroriartorluni Issittoq pillugu soqutiginnilerpoq, arnaata Canadap avannaani avatangiisinik ilisimatusarneq pinngortitamillu iluarsaassinermik suliniutit pillugit suliaqarnini aqqutigalugu soqutiginnilersimmagu.
Ph.d.-mi ilisimatusarnermini Kalaallit Nunaat sammiviginiarpaa, Kalaallit Nunaata naasui pinngortitallu ataqatigiinneri Issittumi uumassusillit assigiinngissusaannik silaannaallu allanngoriartorneranik paasinninnermut pingaarutilinnik paasissutissiimmata.
Kalaallit Nunaata naasuini nuannarisaanut ilaapput nernaq (Saxifraga tricuspidata), paarnaqutit (Empetrum nigrum) aamma qajaasaq (Rhododendron groenlandicum), kalaallit rosmarinianik aamma taaneqartartoq.
Kalaallit Nunaanni naasut assigiinngitsut 753-it
Paasissutissat piiarneqarlutillu aaqqissuuteqqinneqareermata ilisimatusartut Kalaallit Nunaanni naasut assigiinngitsut 753-it suussusersivaat. Naasut taakkua ilagaat naasut sikkersartut, orpiit kakillallit kiisalu uiffaat.
Tamanna Kalaallit Nunaanni naasut pillugit siusinnerusukkut takussutissiortarsimasunit annertunerujussuuvoq. Siusinnerusukkut naasut assigiinngitsut pillugit allattorsimaffiit annertunerpaat ilaat naasunik assigiinngitsunik 532-inik imaqarpoq.
Kisitsisip qaffannera isumaqanngilaq naasut 100-likkaat aatsaat qanittukkut Kalaallit Nunaanni nassaarineqarsimasut. Amerlanerusut maanna suussusersineqarsimanerat pingaartumik pissuteqarpoq nalunaarsukkat tamarmik ataatsimut katersorneqarlutik aaqqissuulluakkamik ataatsimoortumik paasissutissatut katersorneqarmata. Taamaalilluni Kalaallit Nunaanni naasut pillugit maannamut takussutissat annertunerpaat pilersinneqarput.
“Kalaallit Nunaanni naasut pillugit maannamut paasissutissat annertunerpaat tunngavigalugit suliaqarnitsinni naasut amerlanerusut nassaarissallugit naatsorsuutigereersimavarput. Taamaakkaluartoq nalunaarsukkat aaqqissuullugit ataatsimullu katersoreeratsigit uumassusillit assigiinngissusaannik qanoq annertutigisumik paasisaqarnerulersimanerput takullugu pissanganarpoq,” Brandon oqarpoq.
Paasissutissanik katersivik naasut sumi qaqugukkullu nalunaarsorneqarsimanerannik paasissutissanik imaqarpoq. Taamaattumik Kalaallit Nunaanni naasut piffissap ingerlanerani qanoq allanngoriartorsimanersut misissorneqarsinnaavoq.
Assersuutigalugu lupini ukiut kingulliit qulikkaat ingerlaneranni nunap immikkoortuini arlalinni siaruaassimavoq.
“Paasissutissanik katersivitsinni lupinip Kalaallit Nunaanni siaruaassimaneranik pisortatigoortumik nalunaarsukkat siulliit ilaat pigilerparput,” Brandon oqarpoq.
Nalunaarsukkat pisoqaanerusut iluaqutigalugit ilisimatusartut ullumikkut naasunik nalunaarsukkanik pisoqaanerusunik sanilliussisinnaalerput. Taamaalillutik naasut assigiinngitsut silaannaap kianneruleriartorneranut qanoq qisuariartarnerat pillugu pitsaanerusumik paasisaqarsinnaalerlutik.
“Issittumi silaannaap allanngoriartornera maanna ingerlavoq. Uumassusillit assigiinngissutaasa allannguutinut qanoq qisuariarnerat paasissagutsigu, siullertut ilisimasariaqarparput naasut suut Kalaallit Nunaanni piunersut aammalu sumiinnersut,” Brandon oqarpoq.
Lupinit siaruaannissaannut akiuineq
Lupinit Kalaallit Nunaanni sumiiffinni arlalinni siaruaapput, naasullu Kalaallit Nunaanni nammineq naasartunik inangiisinnaallutik.
2026-imi CIPKaN (Combating Invasive Plants in Kalaallit Nunaat) pilersinneqarpoq. Suliniaqatigiiffiup anguniagaraa naasut nunanit allaneersut siaruaannerinik ilisimasaqarnerulernissaq, kiisalu siaruaannerisa killilersimaarnissaat pillugu suliniutinik tapersersuinissaq.
Brandon-ip suleqataasalu paasissutissanik katersivittut ineriartortitaat assigisaallu naasut nunamut allaninngaanneersut sumiiffinni qanoq siaruaarsimatiginerannik paasisaqarniarnermut iluaqutaasinnaapput. Aamma paasissutissat taamaattut siunissami pinngortitamik illersuinissamut suliniutinut iluaqutaasinnaapput.
Paasissutissanik katersivik ilisimatusartunuinnaanngitsoq iluaqutaasoq
Paasissutissanik katersivik ilisimatusarnermut atugassatut ineriartortinneqarpoq. Brandon-ili isumaqarpoq ilisimatusartut saniatigut paasissutissanik katersivik allanut aamma iluaqutaasinnaasoq.
Assersuutigalugu kommunit aqqusinernik nutaanik, umiarsualivinnik imaluunniit takornariartitsinermut suliniutinik pilersaarusiortillutik paasissutissanik katersivimmi paasissutissanik atuisinnaapput. Sumiiffimmi naasut qaqutigoortut siusinnerusukkut nalunaarsorneqarsimappata, sulineq aallartinnginnerani tamanna pilersaarusiornermi eqqarsaatigineqarsinnaavoq.
Brandon isumaqarpoq paasissutissanik katersivik aamma atuarfinnut, ilaqutariinnut pinngortitamillu soqutiginnittunut iluaqutaasinnaasoq. Najukkami naasut pillugit ilisimasanik annertusaanissamut periarfissiimmat.
Assersuutigalugu atuartut illoqarfiup eqqaani naasut sorliit nalunaarsorneqarsimanersut misissorsinnaavaat. Namminnerlu naasunik takusaminnik nalunaarsorsimasatik ukiuni arlalinni katersorneqarsimasuni paasissutissanut sanilliussinnaavaat.
“Paasissutissat nalunaarsorneqarsimasut amerlanersaat ilisimatusartunit, najukkani innuttaasunit naasunillu soqutiginnittunit katersorneqarsimapput. Taakku naasunik pinngortitami assiliisarput suussuersiuisarlutillu. Paasissutissat taakku takutippaat paasissutissanik katersinerup qanoq pingaaruteqartiginera,” Brandon oqarpoq.
Brandon-nip neriuutigaa paasissutissanik katersivik inunnik amerlanerusunik avatangiisinut naasunullu soqutiginnilersitsissasoq. Aammattaaq takutikkusuppaa naasunik ataasiakkaanik maluginiagaqarlunilu nalunaarsuisarneq Kalaallit Nunaanni uumassusillit assigiinngissusaannik annertunerusumik paasinninnissamut iluaqutaasinnaasoq.
Kalaallit Nunaanni naasut assigiinngissusaat pillugu nammineerlutit misissuerusuppit?
Paasissutissanik katersivik akeqanngitsumik atorneqarsinnaavoq, ilisimatuussutsikkut allaaserisami “Harmonising digitised herbarium data to enhance biodiversity knowledge: Major steps towards an updated checklist for the flora of Greenland”-mi ilanngunneqarsimammat.
https://nph.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/ppp3.70044
Paasissutissanik katersivimmut isersinnaalerit:
Siullermik Supporting Information toqqaruk .
Dataset S1. Workflow Outputs – Names for the species list aajuk.Dataset S2. Workflow Outputs – Occurrences for individual plant records and observations aajuk.
Paasissutissanik katersivik pingaarnertut ilisimatusartunut atugassatut ineriartortinneqarpoq. Taamaattumik taaguutit ilaat siullermeerlutik atuisunut paasiuminaatsinneqarsinnaapput.
Ilisimalikkat ataatsimut katersorneqartut Brandon-imut angusat pingaarnerit ilagaat Kalaallit Nunaanni naasunut tunngasunik ilisimasat Kalaallit Nunaanniittunut maanna ajornannginnerusumik pissarsiarineqarsinnaalernerat.
Kinguaariit arlallit ingerlaneranni Kalaallit Nunaanni naasunik katersorneqarsimasunik assersuutit nunarsuarmi tamarmi katersugaasivinnut, naasunik katersugaateqarfinnut ilisimatusarfinnullu siammartiterneqartarsimapput. Nalunaarsukkat taakku tamarmik ataatsimut katersorlugit qarasaasiakkut akeqanngitsumik atorneqarsinnaasumut inissinneqarnerisigut paasissutissat ataatsimut sumiiffimmi ataatsimi nassaarineqarsinnaalerput.
“Kalaallit Nunaanni naasunut tunngasunik ilisimasat pissarsiarineqarsinnaanerulernissaannut tamanna pingaarutilimmik alloriarneruvoq. Taamaaliornikkut Kalaallit Nunaanni uumassusillit assigiinngissusaannut tunngasunik paasissutissat najukkani ilisimatusarnermut, ilinniartitsinermut, pinngortitamik illersuinermut aalajangiinernullu atorneqarsinnaanerat qulakkeerneqassaaq,” Brandon oqarpoq.
Paasissutissanik katersivik suli annertusiartorpoq Brandon-ip neriuutigaa paasissutissanik katersivik siunissami suli ineriartortinneqartuassasoq, taamaalilluni immikkut ilisimasalinnit aammali allanit atorneqartarnissaa ajornannginnerulerluni. Aammattaaq neriuutigaa naasut assigiinngitsut pillugit allattorsimaffik issittumi naasunik ilisimasalinnik suleqateqarnikkut suli pitsanngorsarneqarsinnaassasoq.
Siunissami anguniagaavoq paasissutissanik katersivik Kalaallit Nunaanni naasunut taaguutinik suliaqarnermut maanna ingerlanneqartumut ataqatigiissinneqassasoq.
Kalaallit Nunaanni suliffeqarfiit arlallit, ilaatigut Pinngortitaleriffik, naasut assigiinngitsut amerlasuut kalaallisut taaguutaannik katersisimapput. Brandon-ip neriuutigaa paasissutissanik katersiviup siunissami nutarterneqartup suliaq tamanna tunngavigalugu ineriartortinneqarsinnaassasoq. Taamaakkaluartoq erseqqissarpaa tamanna Kalaallit Nunaanni suleqatigisat attuumassuteqartut qanimut suleqatigalugit ingerlanneqartariaqartoq.
“Suliaq una Kalaallit Nunaanni naasut pillugit amerlanerusunik ilisimasaqalernissamut iluaqutaassappat nuannerluinnassaaq. Ilisimatuussutsikkut naasut taaguutaannik kalaallisut naasut taaguutaannut ataqatigiissitsineq siunissami peqataaffigerusuppara. Pingaarporli tamanna inuit kattuffiillu suliaqareersut qanimut suleqatigalugit ingerlanneqassasoq,” oqarpoq.
Nalunaarsukkat pisoqaanerusut ilisimatusarnermut nutaanik periarfissiipput Naasut assigiinngitsut pillugit paasissutissanik katersivik nutaaq maanna kikkunnit tamanit internetikkut akeqanngitsumik atorneqarsinnaalerpoq. Kalaallit Nunaannilu uumassusillit assigiinngissusaannik ilisimatusartunut ataatsimoorussamik atortussatut atorneqarsinnaavoq.
Naasut pillugit allattorsimaffik Brandon-ip ilisimatusarnerata tulliani aamma atorneqassaaq. Tassani DNA atorlugu Kalaallit Nunaanni naasut suussusersiniarneqassapput, kiisalu naasut naasunillu siaruartitseqataasut sullinerit akornanni qanoq ataqatigiittoqartarnersoq misissorneqassalluni.
Suliniutip takutippaa ilisimatuussutsikkut nutaanik paasisaqarneq aamma allatut pisinnaasoq: Inuppassuit piffissami sivisuumi katersugaannik maluginiakkanik ataatsimut katersineq, misissuataarineq pitsaassusaasalu qulakkeerneqarnerat aqqutigalugit ilisimasanik nutaanik aamma pilersitsisoqarsinnaavoq.
–
Allaaserisap qulaani assilissami Brandon Nora-lu Qeqertarsuarmi naasunik siaruartitseqataasunik katersipput, naasut innerinik DNA-metabarcoding atorlugu misissorneqartussanik. Assiliisoq: Nina Lundholm.
August 28, 2026
Sermilik alliartorpoq: Issittumi sumiiffimmi avinngarusimasumiit nunat tamat akornanni ilisimatusarnerup qitiusumik inissisimaffianut
Read this story
May 17, 2026
Nattorallit GPS-illit ilisimatusartut paasisaqartikkaat
Read this story