Assaat aalisakkanik suliffissuarni sulinermi sakkunut pingaarnerpaanut ilaapput. Manna tikillugu assatsigut eksemernerup nunatsinni aalisakkanik suliffissuarni qanoq siaruarsimatiginera pillugu ilisimasat killeqarput.
Aalisakkanik suliffissuit, nunatta inuisa 20 procentiisa suliffigisaat, inuussutissarsiorfiupput assaat ulluinnarni masattumi ilungersunartumillu suliffinni avatangiiseqarfigisaat, amillu tatineqarfigisartagaa. Assatsigut eksemilerneq kinguneqaataasinnaavoq, taannalu ungilattoornikkut, aappillertoornikkut amerlunnikkullu ersiuteqartarpoq. Aamma assaat annernartumik siggilalersinnaapput.
Ph.d.-nngorniummi nutaami ”Kalaallit Nunaanni aalisakkanik suliffissuarni assatsigut eksemertarneq” ukiuni pingasuni ingerlanneqartussami, siorna majimi aallartinneqartumi, suliffissuarni ajoqutit qanoq annertutigineranik qulaajaasoqassaaq.
Kinguneqaatit annertuut
Mathilde Tuborg, nakorsaq Ilisimatusarfimmilu Københavnillu Universitetiani ph.d.-nngorniaq, Nuummi amerluutinut immikkoortoq Bisbebjerg Hospitalimilu Hudafdelingimik suleqateqarlu suliniuteqartuuvoq.
Mathilde ph.d.-nngorniutiminut atatillugu sineriammi angalaarpoq Royal Greenlandillu aalisakkeriviinut annernut sisamanut pulaarluni.
– Assatsigut eksemerneq akulikitsumik sulinermut attuumasumik amikkut nappaataasarpoq, inuunerup pitsaassusianut sulisartutullu inuunermut annertuumik kinguneqaateqarsinnaasoq. Assakkut eksemeqaraanni suliassat suunngitsunnguugaluilluunniit ajornakusoortunngorsinnaasarput inuillu ilaannut napparsimalluni sulinngitsoornernik suliffimmilluunniit paarsisinnaanermik aarlerissuteqarnermik kinguneqarsinnaavoq. Taamaammat ajornartorsiutip paasinissaa, nunatsinnilu inuussutissarsiutit pingaarnersaanni pinaveersaartitsinerup nukittorsarnissaa pingaaruteqartoq, Mathilde oqaluttuarpoq.
Kalaallit Nunaanni amerluuteqartarnerup eqqummaariffigineqarnerulernissaa, pinaveersaartitsinerullu katsorsaanerullu pitsaassusaata pitsanngorsarnissaa pingaarnertut takorluugaavoq.
Ilisimasaqarneruneq – pinaveersaartitsinerlu pitsaanerusoq
Mathildep ph.d.-nngorniutaani Sisimiuni, Ilulissani, Qasigiannguani Maniitsumilu Royal Greenlandip aalisakkeriviini sulisut akornanni assatsigut eksemerneq misissuiffigineqarpoq.
Ph.d.-nngorniut misissuinernut arlalinnut agguagaavoq, ilaatigullu qanoq amerlatigisut assammikkut eksemeqarnersut, aarlerinaatit suut atuunnersut, qanorlu assatsigut eksemernerup ulluinnaat timikkut, tarnikkut inooqataanikkullu sunnertarnerai misissorneqarput.
Suliniummittaaq pinaveersaartitsinermik pilersaarut videomik paasititsiniaasumik, allagartarsuarmik kiisalu ”assatsigut eksemernerup katsorsarneqartarnera pinaveersimatinneralu pillugit siunnersuutit pitsaasut qulit” imaqarpoq. Misissuinerit ilaanni aamma nunatsinni aalisakkerivinni pinaveersaartitsinermi pilersaarutip sunniutaa misissorneqarpoq.
– Ajornartorsiutip uppernarsaasersornissaa kisimi anguniagaanngilaq, aaqqiissutinilli malugineqarsinnaasuni – pisunillu nutaanik pinaveersaartitsisinnaasunik assatsigullu eksemernermik annikillisaasinnaasut pilersinnissaat neriuutaavoq, Mathilde Tuborg oqaluttuarpoq.